De beeldspraak van de Tarot Adriaan Krabbendam (boekbespreking door Susan Gorel)

Stop de persen!’ kent u die kreet nog? Een TV programma dat ging over nieuws, wat belangrijk genoeg geacht werd er de krantenpers voor stil te zetten om het bericht of i.d. op te nemen in het eerstvolgende nummer. Dit gevoel had ik toen ik het boek van Adriaan Krabbendam onder ogen kreeg. De ondertitel luidt: ‘Een speurtocht in het onmogelijke’ en een speurtocht is het! De schrijver zegt er zelf van: ‘Dit boek is een grammatica van de beeldspraak, en specifiek die van de tarot. Het bedoelt een grammaticaal compendium te zijn voor ieder die zich interesseert voor mythologische of esoterische symbooltaal. Tijdens het schrijven belandde ik in een puzzeltocht, een vossenjacht, een labyrinth vol duistere symboliek, weetjes en wijsheden, dromen en fantasieën’.

Het is een fantastische tocht geworden waarin hij de lezer meeneemt langs de getallen, de kabbalah, de mythologie, de filosofie, de alchemie, schilderkunst en poëzie en hij verbindt dit alles met humor tot een geheel waarin je blíjft lezen. Wat vooral aanspreekt is dat hij van de andere spellen als gebruikelijk uitgaat, b.v. de Visconti Sforza, de Ancien Tarot de Marseille, El Gran Tarot Esoterica en de Tarot van Dali.

Daarbij verbindt hij veel mythologische, Griekse zowel als Keltische motieven, kinderversjes, dichtregels, afbeeldingen uit kunst en andere beschavingen met het thema van de betreffende kaarten zodat er een geheel ontstaat wat een enorme duidelijkheid geeft. Je kunt navoelen dat hij een enthousiast mens is, betrokken bij de tarot en de mythologie en dat deze teksten, voortgekomen uit de cursussen die hij geeft, recht uit zijn hart komen. Het boek nodigt uit om het steeds weer ter hand te nemen en een kaart of een hoofdstuk zoals ‘De deurwaarder der goden’, ‘Oorlog in de hemelen’ of ‘De grijns van de eeuwigheid’ te lezen. Zoals hij de historicus Nennius citeert bij het woord vooraf: ‘Ik maakte een berg van alles wat ik kon vinden’. En dat is het, een ontzettend leerzame en grappige berg die veel inspiratie biedt voor iedereen die zich met de tarot verbonden voelt. Een echte aanrader!

fragment uit ‘De beeldspraak van de Tarot’ over X Het Rad van Fortuin van de Visconti Sforza Tarot:

De vier figuren rond het wiel werden ook wel afgebeeld met verschillende leeftijden: de ‘regnabo’-figuur, jong en gekroond met ofwel een heuse kroon of soms ezelsoren, verlangend omhoogziend, de ‘regno’- figuur als adolescent en op dezelfde wijze gekroond als zijn voorganger, de ‘regnavi’- figuur ongekroond en met het hoofd omlaag, zich nog maar ternauwernood vasthoudend aan het wiel, en de ‘sum sine regno’- figuur, oud en gekleed in een witte lijkwade, kruipend onder het wiel of zich er nog aan vastklampend. De laatste is de middeleeuwse voorloper van de wijze waarop in onze eeuw het oude, voorbije jaar wel wordt afgebeeld: als een bejaarde heer met lange baard als tegenhanger van het aanstaande nieuwe jaar: een klein kind vervuld van de hoop op een lang en gelukkig leven. De godin die het wiel draaiende houdt, Fortuna, wordt vaak geblinddoekt afgebeeld, als beeld voor haar onvermurwbaar karakter (adasteia), terwijl haar lichaam soms zó is neergezet dat het de ontbrekende spaken van het wiel vertegenwoordigt en haar buik centraal zichtbaar is - met de hand als spil.

Latere versies van de Tarot tonen een wiel met daar rond drie figuren, half dier, half mens. In de meeste gevallen kroont de leeuw met mensenhoofd - de sfinx - het wiel en zijn links en rechts de hondsaap Anoebis, de Egyptische versie van Mercurius en zijn tegenstrever ofwel met ezelskop ofwel als slang, bekend onder de namen Tufon (of abusievelijk als Python ‘slang’), Seth of Saturnus zichtbaar.

De indeling in vieren duidt op de loop der seizoenen en het koningschap; de indeling in drieën - ezel, sfinx en hond - duidt op de kennis van de orakeltaal: verleden, heden en toekomst (memoria, intelligentia et providentia). Het totaal is Prudentia: de ‘Omzichtigheid’, het rekening houden met en accepteren van de wendingen van het Lot, het verwachte zowel als het onverwachte. Een indeling in tweeën duidt op de onlosmakelijke eenheid van geboorte en dood.

De Beeldspraak van de Tarot - een speurtocht in het onmogelijke door Adriaan Krabbendam - 2003
uitg. Altamira - Becht Haarlem
ISBN 90 6963 588 7.
Prijs ca € 18,-

Adriaan Krabbendam is één van de sprekers op de tweede contactbijeenkomst De Dag van de Tarot van het Tarot Magazine op 17 april 2004 in het Van der Valk motel De Cantharel in Ugchelen (bij Apeldoorn).

Hij zal over zijn boek De Beeldspraak van de Tarot spreken en over magie, mythologie en alles wat ter tafel komt!
Ook zal er gelegenheid zijn zijn boek aan te schaffen en te laten signeren.