DE OMNUMMERING VAN DE KAARTEN KRACHT EN GERECHTIGHEID

DOOR HAJO BANZHAF

 Arthur Edward Waite is de geestelijk vader van de Rider Waite Tarot (Rider was destijds de uitgever, SG). Deze Tarot verscheen in 1909 en is tegenwoordig wereldwijd verreweg het bekendste tarotdeck. Waite heeft in zijn deck de tot dan toe gebruikelijke getalsvolgorde van de kaarten veranderd door het verwisselen van de grote arcanakaarten 8 Gerechtigheid en 11 Kracht. Hij heeft deze omwisseling zelf nooit duidelijk toegelicht, slechts vastgesteld dat hij deze verandering heeft doorgevoerd omdat hij overtuigd was van de juistheid ervan

De beide linkerkaarten laten de traditionele nummering van de Tarot van Marseille zien en rechts de nieuwe nummering van de Rider Waite Tarot.

Omdat de opbouw en de nummering van de kaarten om voor de hand liggende redenen van groot belang zijn, is het natuurlijk de vraag welke nummering de juiste is.

1. De getalssymboliek heeft in het avondland een lange traditie. Zij biedt een waardevolle sleutel om de kaarten te begrijpen. Met dit hulpmiddel kan je ontdekken welke kaart beter bij de symboliek van de Acht en welke beter bij die van de Elf past.
2. De Grote Arcana spiegelt de archetypische levensweg van de mens, zoals hij in ‘de reis van de held’ de basisstructuur van sprookjes en mythen vormt. Als dan twee passages omgeruild worden, klopt het verhaal niet meer.
3. Aan het eind van de duiding kan je de quintessence berekenen. Je telt dan de getallen van de getrokken kaarten bij elkaar op en je reduceert het eindgetal tot je een getal tussen de 1 en 22 krijgt. De met dit getal overeenkomende kaart uit de grote Arcana is dan de essentie, de quintessence van de legging; dat wat de vraagsteller op grond van deze legging zou moeten bedenken, of doen, of aandacht moet schenken aan of misschien wordt er wel een duidelijk voorstel om een volgende stap te doen gegeven. Hier zijn de kaarten meteen dubbel belangrijk: bij het optellen van het quintessencegetal en bij het vaststellen welke kaart de weg wijst met 8 of 11 als eindgetal.

A.E. Waite heeft zich amper over zijn omnummering uitgelaten. Wij weten nu dat het voornamelijk astrologische overeenkomsten in de kaarten waren die hem hiertoe bewogen hebben. Bij de volgelingen van de Orde van de Golden Dawn hanteerde men de correspondenties Magiër – Mercurius, Hogepriesteres – Maan, Keizerin – Venus, Keizer - ram, Hogepriester - stier, Geliefden - tweelingen, Zegewagen - kreeft volgt Gerechtigheid - leeuw en dat voelde niet goed. Beter vond Waite hier:  Kracht – leeuw.  Daarna volgt dan Heremiet – maagd, Rad van Fortuin – Jupiter en dan Gerechtigheid – weegschaal. Maar dan gaat het niet zo makkelijk verder. De Gehangene valt een beetje buiten de boot en correspondeert dan maar met het element water, de Dood hoort bij het teken schorpioen,  Matigheid bij boogschutter, en het teken steenbok hoort bij de Duivel.  Bij De Toren hoort de oorlogszuchtige Mars en dan gaat het met de dierenriemtekens verder: bij De Ster hoort waterman. De Maan hoort bij het teken vissen en bij de Zon hoort…de Zon! Het Oordeel hoort bij het element vuur en bij De Wereld rekent men Saturnus. Je hoeft niet een groot kenner van de Tarot symboliek te zijn om te ontdekken dat sommige vergelijkingen mank gaan. Maar in de Golden Dawn kringen werden deze correspondenties niet alleen als geheime kennis beschouwd maar ook regelrecht tot dogma verheven. Omdat ik de oude volgorde, zoals we die nog zien in de Tarot van Marseille, wil handhaven, wil ik hier graag mijn redenen hiervoor uiteenzetten.

Met betrekking tot de getalssymboliek:

Het getal Acht.

1. al bij Pythagoras (570 -480 v. Chr.), de vader van de getallenmystiek van het avondland,  was acht het getal van gerechtigheid, omdat het getal zich steeds in gelijke delen kan opsplitsen:  8 = 2 x 4,  4  = 2 x 2 en  2  = 2 x 1.
2. De liggende acht, het lemniscaat  is het symbool van twee harmonisch met elkaar verbonden gebieden of werelden. We vinden dit symbool op de kaart van de Magiër als uitdrukking van harmonie tussen het bewuste en het onbewuste. Op de kaart de Kracht toont zij de harmonie tussen de geciviliseerde mens en zijn animalistische natuur. Welke betekenis dit voor het thema Gerechtigheid heeft, wordt duidelijk door de volgende vergelijking:
3. Terwijl het kwadrant of het vierkant als symbool voor de vier als aardse realiteit staat, en de O of de cirkel daarentegen de goddelijke hemisfeer of  het absolute belichaamt,  symboliseert de achthoek of de achthoekige ster de middelste linie tussen het gebied van het aardse (vierkant) en het goddelijke (cirkel)

De achthoek en de achthoekige ster laten zo het uiterste zien wat de mens vermag als hij van de aardse wereld (vierkant) naar het goddelijke (de cirkel) streeft. Voor de aardse gerechtigheid betekent het dat zij naar volmaakte goddelijke gerechtigheid streven moet, onderwijl beseffend dat zij deze volmaaktheid nooit zal kunnen bereiken. In de kleurensymboliek wordt deze scheidslijn door violet uitgedrukt, de laatste kleur – die de mens nog kan zien – van de regenboog.  Daarop volgt ultraviolet als symbool van de onzichtbare transcendente wereld. Waite laat het ons zien op de kaart Gerechtigheid door het violette gordijn. Voor de goddelijk-gouden achtergrond symboliseert hij eenzelfde lijn als de achthoek als middellijn tussen vierkant en cirkel. Met 11 heeft de Gerechtigheid niets van doen.

Het getal Elf.

Elf geldt als het getal der zonde, want zij is één meer dan de tien geboden en zij symboliseert zo de overschrijding van de goddelijke orde. Zo laat Friedrich Schiller zijn Wallenstein door diens beroemde astroloog Seni waarschuwen: “Vermijd de elf! Elf is het getal van de zonde. Elf is één meer dan de Tien geboden”.  Op het eerste gezicht mag dat wat vreemd overkomen. Kijken we naar verschillende culturen dan zien we hoe de ‘tien’ de goddelijke orde symboliseert.
De joods-christelijke traditie kent de Tien geboden. Het heilige symbool van de Pythagorenen was de tetraktys, een driehoek die uit 10 punten bestaat en in het verre oosten komen we de tien tegen in de tien beelden van het Zen-verhaal “De os en de herder’ als symbool voor de weg tot heelheid. Het centrale  symbool in de kabbalah is de levensboom die met haar 10 sephiroth (energiepunten) een model is van het goddelijk bouwplan van de gehele kosmos. Als de 10 een uitdrukking is van volkomenheid of van de goddelijke orde, kan de elf inderdaad als het getal van het teveel, van de overschrijding beschouwd worden. Zo kent de kabbalah ook een verborgen elfde sephira, die de verborgen vrucht van de paradijsboom voorstelt. Over de sfeer van zonde van dit getal vertelt een oude overlevering:, waarin wordt verklaard hoe en waarom de Egyptische kalender in het jaar 4241 v. Chr. van 360 dagen op 365 dagen werd aangepast, waardoor het zonnejaar met 5 dagen uitgebreid werd en sindsdien 11 dagen langer is dan het maanjaar met 354 dagen.

In die dagen, toen een jaar nog 360 dagen telde, vervloekte Ra, de machtige zonnegod zij gemalin Nut, de moeder der goden omdat zij hem steeds met minnaars bedroog. Hij zwoor dat zij de vruchten van haar misstappen noch tijdens zijn heerschappij noch onder die van de maan ter wereld mocht brengen, dat betekent dus noch bij dag noch bij nacht, noch in een maand noch in een jaar. Dit echter kwam een van haar minnaars, de grote Thot ter ore. Hij verzon een list. Met een bordspel dat hij zojuist bedacht had ging hij op weg naar de maangodin, voor wie de uren overdag tamelijk lang duurden.Thot stelde haar als tijdverdrijf voor een spel te spelen en hij overreedde haar om 72e deel van het jaar (360 : 72 =5 dagen) in te zetten. Ze speelden de hele dag. Soms was het geluk aan de kant van de maangodin, soms bij de uitvinder van het spel. Maar was hij niet de grote Thot, die de Grieken de listige noemden? Hij won het spel uiteindelijk met een fraaie worp. En zo nam hij de argeloze maangodin 5 dagen af, rende ermee naar de horizon, verbrak daar de band van het oude jaar en voegde de vijf nieuwe dagen toe. Omdat deze noch onder de heerschappij van de zon en noch onder die van de maan stonden, kon Nut op elk van deze dagen baren. En zo kwam de zonde, het gevolg van haar misstappen, toch ter wereld. Echter de plaats waar Thot de oude band van het jaar doorgesneden had was het ogenblik waar de hondster Sirius voor het eerst weer te zien is. De mensen noemen deze tijd tot nu nog de hondsdagen, de heetste dagen van het jaar. Sinds dat gedenkwaardige spel heeft de kalender 365 dagen. De vijf dagen die de maangodin verloor, verkortten haar maanjaar, dat immers in nachten geteld wordt, zelfs tot 354.

De elf staat zo voor een ‘tijd tussen de tijden’.In vele culturen kent men zo’n gedeelte van het jaar, waar in de normale verhoudingen op de kop staan. In deze dolle dagen verliest de doorgaans gecultiveerde mens zijn beschaving en word hij weer een met de archaïsche krachten waaruit hij stamt. De Saturnaliën van de Romeinen en de vele narrenfeesten waarin in plaats van de normale orde de omgekeerde wereld regeert voeren daarop terug. Bij ons is het de carnavalsperiode, die op typische wijze op de 11e van de 11e om 11 uur 11 begint en door een 11koppige schaar geleid wordt. De neiging tot wilde driften en de animalistische krachten die ook de brave burger overvallen en zorgen dat hij zijn goede zeden vergeet, geldt natuurlijk als ‘zonde’. Deze animalistische kant toont de kaart de Kracht ons in de rode leeuw, die door de vrouw liefdevol getemd wordt en aan een bloemenguirlande meegevoerd wordt. Zo vinden wij de thematiek van het getal 11 alleen in de afbeelding op kaart Kracht terug, waar het getal 8 op haar beurt perfect het idee van Gerechtigheid weerspiegelt.

Met betrekking tot de mythologie.

Kaart 8
Als wij de grote arcana als archetypische levensweg van de mens bestuderen, dan staan de eerste zeven kaarten van deze arcana voor de kinderjaren en het opgroeien van de held. De Zegewagen staat voor het einde van deze fase en laat het vertrek van de held zien, hij begeeft zich in de wereld. Daarom moet de volgende kaart de eerste ervaring laten zien, na het verlaten van het ouderhuis, wat tot dan toe bescherming en geborgenheid gaf, om nu zijn eigen weg te zoeken, iets wat iedereen doormaakt. De eerste les die je leert is dat je van nu af aan voor alles en iedereen zelf verantwoordelijk bent. Dat het van jezelf afhangt of het goed of slecht met je gaat, dat je zult oogsten wat je gezaaid hebt, precies het centrale thema van de kaart Gerechtigheid.

Deze stap uit de kinderjaren in de volwassenheid komt overeen met de stap van een eerder onbewust naar een bewust mens. Daarom is het zo opmerkelijk hoe het ontwaken tot bewustzijn in de kaart 8 tot uitdrukking komt. In vele europese talen bestaat het verschil tussen het woord ‘nacht’- het symbool van het onbewuste – en het woord ‘acht’ daarin dat de eerste letter n wegvalt, de n waarmee in deze talen het woord ‘nee’ begint, dat op zijn beurt ook weer in de symboliek voor onbewust staat.

Nacht             - acht:                        duits en hollands
Night              - eight:                       engels
Nuit                - huit:                         frans
Notte              - otto:                          italiaans
Noche            - ocho:                       spaans
Noite              - oito:                          portugees
Nox                - octus:                       latijn
Natt                - atte:                          zweeds/ noors

Zo ‘herinneren’  al deze talen zich, dat de acht de uitdrukking is van de van de negatieve ‘n’ bevrijde nacht en zo de nieuwe dag en het ontwaakte bewustzijn belichaamt.
En exact dat is een belangrijk thema van de kaart Gerechtigheid; die het bewuste, moedige, goed overdachte en verstandig onderbouwd oordeel weergeeft in tegenstelling tot de hartsbeslissing van de kaart de Geliefden, die als zesde kaart de voorloper is van de kaart van het vertrek van de held laat zien. Waite heeft dit rationele aspect van de kaart tot uitdrukking gebracht door op zijn kaart de rechter (bewuste) kant te benadrukken door de figuur de rechtervoet naar voren te laten steken. Alleen in het getal is dit thema niet aanwezig.

Kaart 11
Het Rad van Fortuin als 10e kaart laat op de levensweg van de mens de opgave zien waarvoor wij op de wereld gekomen zijn en vervolgens laat de volgende kaart zien hoe wij daarop reageren. Om je met een heilige hartstocht aan je opgave te wijden  zou beslist de beste reactie en het mooiste antwoord zijn op de kaart Kracht. Maar veel verhalen gaan over de verontwaardigde weigering van de held om de opgave te volbrengen. De Grieken noemden deze weigering ’hybris’, die ook goed door de trots van de leeuw op de kaart gesymboliseerd kan worden. Zij wisten ook dat de goden deze misdaad direct bestraffen. Logischerwijs zien wij de held op de volgende kaart als de Gehangene. Hij zit vast.

Zo is zowel van de kant van de getallenleer als van de mythologie de oude structuur van de kaarten van de grote arcana te prefereren boven de door Arthur Edward Waite ingevoerde wijziging.

HAJO BANZHAF
Uit: Zwischen Himmel und Erde

Vert. Susan Gorel