Iet Engelbarts in gesprek met Madeleine Witteveen
Op 18 juni, de eerste tropische dag van het jaar, heb ik een interview met Madeleine Witteveen in de koffiekamer van het Jungiaans opleidingsinstituut S.U.W.(®) in Nijmegen, waarvan Madeleine Witteveen en Harry Rump de oprichters zijn Ook hier is het ontzettend warm.
Het Jungiaans opleidingsinstituut is als enige een tweejarige Beroepsopleiding Tarotist (®) gestart. In mijn optiek een uniek idee om de Tarot uit de sfeer van hobbyisme en waarzeggerij te halen. Vaak merk ik dat de Tarot bij veel mensen niet zo bekend is of dat er veel vooroordelen over bestaan. Ben je het met me eens?
Madeleine: De Tarot verkeert jammer genoeg nog steeds in de sfeer van hobbyisme en waarzeggerij, dus in de sfeer van 'voorspelling', terwijl de Tarotkaarten zoveel meer 'in huis' hebben. Ik denk dat het heel belangrijk is dat de mogelijkheden die de Tarot biedt meer en meer bekend aan het raken zijn, hoewel ik me realiseer dat het nog een lange weg is... Ideeën buig je niet in enkele jaren om, met name tijd speelt daarin altijd een belangrijke rol.
Hoe zijn jullie op het idee gekomen om een tweejarige beroepsopleiding Tarotist te starten?
We zijn het instituut 12,5 jaar geleden gestart met de opleiding Hypnotherapie met een groep van 10 en een groep van 5 studenten. Om de opleiding en het instituut te promoten bezochten Harry en ik destijds regelmatig beurzen. Het viel ons op dat er veel mensen kwamen die belangstelling hadden voor de Tarot en zich met Tarot bezighielden. Ook wij waren al jaren geïnteresseerd in de kaarten, met name in de Hermetische Tarot, Crowley en de Rider-Waite en hadden ons er door middel van boeken in verdiept. Het verbaasde ons en tegelijkertijd was het schokkend om te zien hoe er op dergelijke beurzen gewerkt werd met Tarot. Mensen die kaarten legden, vervolgens uit boeken de betekenis voorlazen en suggesties gaven zonder dat ze in de gaten hadden hoe groot de kracht van een suggestie kan zijn. Toen we naar huis reden zeiden we in de auto tegen elkaar: 'Dit kan niet...'. De Tarot is een prachtig middel om mensen op weg te helpen en inzicht te bieden. De kaarten zijn enorm waardevol en hebben zo ontzettend veel potentie. Gebruik je ze op de juiste manier en krijgt de cliënt zicht in zijn situatie, dan kan iemand zelf verder zonder afhankelijk te worden van de kaarten of degene die de kaarten geduid heeft. Zelf hebben we de kaarten gebruikt bij het nemen van belangrijke beslissingen in de start van het instituut en opeens kwam de gedachte bij ons op: 'Waarom gaan we geen Tarot opleiding starten op het instituut?'
Na een aantal avonden brainstormen op de vraag 'Wat moeten mensen aan het eind van de opleiding in huis hebben en met welke kennis kunnen ze het vakgebied professioneel vertegenwoordigen?', hadden we de opleiding in concept op papier. Naar onze mening is het een voorwaarde dat de Tarotist door en door bekend moet zijn met de kaarten, zodat het gezoek in boeken verleden tijd is. Daarnaast moet de Tarotist zowel gesprekstechnisch als therapeutisch geschoold zijn om zicht te hebben op de cliënt. Tot slot moet hij de juiste inzichtgevende vragen kunnen stellen en zich bewust zijn van de werking en kracht van suggestie. Grappig is hoe de naam tot stand is gekomen, na lang zoeken kwam plotseling de naam 'Tarotist' bovendrijven. Je zult het misschien niet geloven Ietje, de naam was er opeens in Kevelaar (een bedevaartsoord in Duitsland, Maria heeft hier wonderen verricht) terwijl we een kop koffie zaten te drinken! Het leek ons de juiste keuze omdat het de therapeutische kant zo mooi weergeeft. We hebben de naam bewust (®) beschermd waardoor Tarotisten zich onderscheiden van kaartleggers.
Wat is de doelstelling van de opleiding?
Onze belangrijkste doelstelling is dat we niet langer toekomstvoorspellend maar therapeutisch werken en dat de Tarot langzaam maar zeker verdwijnt uit de sfeer van waarzeggerij. Hiermee bewerkstellig je dat de cliënt zicht kan krijgen op zijn situatie en op de diepere vraag achter de vraag. Hij wordt zo niet afhankelijk van de Tarotist. Het laatste is een essentieel uitgangspunt van een therapeutische relatie, bij voorspellen creëert de Tarotist een afhankelijkheidsrelatie die mijns inziens slecht is voor verdere groei en de ontwikkeling van de cliënt in de weg kan staan.
Misschien is het leuk om te weten dat de opleiding in november 10 jaar bestaat en er maatschappelijk steeds meer belangstelling is om zich professioneel te scholen. Heel langzaam zal de Tarot haar nieuwe imago moeten verwerven! Het verwerven van het nieuwe imago is, denk ik, een gezamenlijke taak van Tarotisten, de Nederlandse Beroepsvereniging voor Tarotisten, het opleidingsinstituut en het nieuwe initiatief van 'Tarot Magazine' van Susan Gorel werkt daar zeker aan mee. Iets waar naar mijn idee dus hard aan gewerkt wordt!
Hoe zijn jullie op het idee gekomen om een opleiding te starten gebaseerd op het gedachtegoed van Jung?
Al jarenlang zijn we geïnteresseerd in het gedachtegoed van professor C.G. Jung (1875 - 1961). Jung was een tijdgenoot van Sigmund Freud die hem veel kennis heeft aangereikt waar hij op 'voortgebouwd' heeft. Door de jaren heen zijn we steeds bewuster vanuit de visie van Jung gaan denken en werken. Jung heeft indrukwekkend materiaal nagelaten. Ooit schijnt hij gezegd te hebben:'De generatie na mij zal mijn werk begrijpen' en dat lijkt er inderdaad op gezien de belangstelling die er nu voor zijn werk is en de ontwikkeling van zijn ideeën is dan ook niet opgehouden na zijn dood. Deze nieuwe ontwikkelingen, waar verschillende Neo-Jungianen zoals b.v. Clarissa Pinkola Estés auteur van het boek 'De ontembare vrouw' en Jean Shinoda Bolen, auteur van 'Goden in elke man' en 'Godinnen in elke vrouw', bieden veel leerzaam materiaal voor iedereen die therapeutisch werkt en dus aan zijn eigen groei werkt. Jean Shinoda Bolen verzorgt overigens een lezing tijdens het symposium en haar nieuwste boek 'Godinnen in oudere vrouwen' zal daar gepresenteerd worden.
Mijn mening is dat met name de boeken van beide schrijfsters boeiend materiaal zijn voor een Tarotist daar het veel archetypische beelden verduidelijkt, dus zeer herkenbaar is vanuit de Tarot.
Even terug naar de vraag: 'Hoe wij op het idee zijn gekomen om een opleiding te starten vanuit het gedachtegoed van Jung' we realiseerden ons dat in verschillende landen om ons heen, Duitsland, Zwitserland, Engeland, mogelijkheden zijn om je therapeutisch te scholen en onbegrijpelijk genoeg hier in Nederland niet. Wonderlijk, omdat Nederland zich op therapeutisch gebied altijd sterk ontwikkeld en geprofileerd heeft. Dus kwamen wij op dezelfde vraag uit als bij de start van de Beroepsopleiding Tarotist. 'Waarom gaan we geen opleiding ontwikkelen...?' Vele avonden hebben we rondom de tafel gezeten, concepten gemaakt, mensen benaderd en de boeken van Jung van A tot Z nageplozen en bestudeerd. De opleiding is mede tot stand gekomen in samenwerking met Hans Gerding, filosoof. Sinds enkele maanden is hij directeur van het Parapsychologisch instituut in Utrecht én een Jung kenner die op de universiteit van Utrecht, jaren geleden al, colleges over Jung verzorgde.
Ruim 12 jaar geleden zijn Harry en jij gestart met het opleidingsinstituut SUW. Wanneer je terugblikt, zou je het anders doen of juist niet?
Nee, ik zou het niet anders doen omdat ik nog steeds van mening ben dat het een groot goed is dat de Tarot geprofessionaliseerd wordt en een nieuw imago krijgt. Zowel Harry als ik dragen de Tarot een warm hart toe, de kaarten zijn een prachtig middel tot inzicht, groei en ontwikkeling en de sfeer van waarzeggerij doet afbreuk aan de mogelijkheden die de kaarten, versluierd, in zich dragen.
Ook de mogelijkheid die het instituut biedt tot scholing tot Analytisch Therapeut of Jungiaans Filosofisch therapeut is iets dat ik nog steeds fantastisch vind. Het blijkt ook dat er steeds meer behoefte is om zich te scholen in Tarot en het therapeutisch werken vanuit het gedachtegoed van Jung. Kennelijk is het niet alleen onze behoefte maar ook een maatschappelijke behoefte en dat is natuurlijk fijn.
Hoe ziet de toekomst eruit met betrekking tot het Jungiaans opleidingsinstituut SUW?
Wij werken samen met enthousiaste, inspirerende en professionele docenten en een ondersteunend team. We hopen dat er meer en meer mensen vanuit de Jungiaanse visie in de samenleving gaan werken. Mensen die hulp zoeken hebben het recht op een professionele therapeut. Het is belangrijk dat er goede Tarotisten en therapeuten zijn.
Als afsluiting wil ik graag de kaarten leggen voor Madeleine. Ik kies voor de graallegging omdat het een schitterend symbool is en past bij de vraag van Madeleine: 'Wat is de maatschappelijk bijdrage van het symposium 'Jung in de 21e eeuw' voor het gedachtegoed van Jung in Nederland?'
- Kaart 0 is de Aas van Bekers of de graalbeker: de aas van bekers biedt ons de toegang tot een diepere gevoelslaag en de acceptatie meer onszelf te mogen zijn, hetgeen tevredenheid en geluk met zich meebrengt. Dit, zou je kunnen zeggen, is de kern of basis van ieder heelwordings- of individuatieproces zoals Jung dat heeft genoemd.
- Kaart 1 is Pentagrammen 7, de innerlijke bron. Het Jungiaans opleidingsinstituut werpt vruchten af en kan verder groeien door op de ideeën en ontwikkelingen door te gaan, erop vertrouwend dat het resultaat bevredigend en succesvol zal zijn. Het instituut dat even stil staat en terugblikt op het waardevolle dat met noeste arbeid tot stand gekomen is.
- Kaart 2 is Staven 3, de huidige omstandigheden. Opvallend aan deze kaart is het goudgele water en de goudgele lucht, en een 12,5 jarig jubileum is een 'koperen' feest. Een man, die succes in zijn leven heeft, staat op de uitkijk. Zal het zo blijven of zullen er nieuwe transacties plaatsvinden, gesymboliseerd door de schepen op de kaart. Het symposium is een moment waarop de internationale sprekers zich, door middel van communicatie met geestverwanten, kunnen verbinden en wederzijdse 'bevruchting' plaats kan vinden. Voor het instituut, dat deze mijlpaal bereikt heeft, kunnen nieuwe gebieden betreden worden.
- Kaart 3 is de Zon, de geboden mogelijkheden. De Zon straalt warmte, blijdschap en innerlijke kracht uit en neemt een belangrijke plaats in. Het symposium is nieuw voor Nederland en mag een grote en zonnige en daardoor wellicht maat-schappelijk vruchtbare uitstraling hebben.
- Kaart 4 is Zwaarden 2, de manier waarop deze te realiseren zijn. Het vermogen om helder en rationeel te kunnen onderscheiden en de dingen te zien zoals ze zijn. Het zicht hebben op de waarde van Jung's theorie en een standpunt in nemen met name over de manier waarop de toepassing van Jung's gedachtegoed binnen de analytische therapie gestalte krijgt en uitgedragen kan worden.
- Kaart 5 is Bekers 10, de invloeden van buitenaf. Het is de kaart van de hoop. De drijfveer van het instituut is de mens gevoelsmatig met zichzelf in balans te laten komen. De hoop is dat men het leven op een vredige en vervullende manier kan ervaren. De invloeden staan voor zingeving, groei en individuatie.
- Kaart 6 is Bekers 3, verantwoordelijkheden die op je rusten. Deze kaart straalt een gevoel van blijheid en levensvreugde uit na het oogsten. Het 'koperen' jubileum kan gezien worden als een beloning voor al datgene waar het Jungiaans instituut zich mee bezig heeft gehouden. Een feestelijk gegeven van het geheel is het resultaat van het werk.
- Kaart 7 is de Koning van Zwaarden, het 'hoogste goed' of datgene wat je zoekt. De analyticus, degene die mensen op een professionele manier kan begeleiden in zijn of haar zoektocht naar zingeving en individuatie. Kwintessens is 45 = 4 + 5 = 9 de Kluizenaar. Stug doorwerken. Uitdragen van kennis en wijsheid, met een lichtje van binnenuit en hiermee de verbinding aangaan. Dit krachtig uitstralen is essentieel. De Kluizenaar werpt een licht op de graal: 'een ieder is immers op zoek naar de hoogste graal'.
