Vreemd genoeg geniet het Tarotspel van Salvatore Dali niet de bekendheid die je zou verwachten, daar hij toch de enige beroemde kunstenaar is die een spel vervaardigd heeft. In de twee uitgebreide boeken over Dali van Robert Descharnes en Gilles Néret wordt zelfs met geen woord gerept over dit spel. Er zijn dan ook wel theorieën, dat Dali de kaarten niet zelf geschilderd zou hebben. In ieder geval is het spel kostbaar genoeg en het eigen Dali stempel is overduidelijk aanwezig.

In haar boekje 'Salvador Dali's Tarot' schrijft Rachel Pollack dat hij de kaarten ontwierp op verzoek van zijn vrouw Gala. Gala, zijn aanbeden echtgenote die hij model liet staan voor de Keizerin. Deze geweldig veelzijdige kunste- naar, ontwerper van een postzegel tot de kostuums en de enorme decors voor Wagner's opera Parcifal, was volkomen op de hoogte van de betekenis van de 78 kaarten. In zijn bekering vanuit het surrealisme tot het mysticisme zegt Dali het volgende:
'Ik heb de geniale ingeving dat ik beschik over een buitengewoon wapen om tot de kern van de waarheid door te dringen: het mysticisme, oftewel de diepgaande intuïtie van dat wat is, de directe communicatie met het algehele, het absolute visioen door de genade van de waarheid, door de genade van God. Sterker dan cyclotrons en cybernetische computers ben ik in staat in een ogenblik door te dringen in de geheimen der werkelijkheid... Aan mij de extase! roep ik uit. De extase van God en de mensheid. Aan mij de perfecte schoonheid, opdat ik haar in de ogen zie. Dood aan het academisme, de bureaucratische kunstformules, dwalingen van de Afrikaanse kunst. In deze toestand van intense profetie werd mij duidelijk dat de schilderkunstige uitdrukkingsmiddelen voor eens en voor altijd en met de grootste perfectie en invloed tijdens de Renaissance ontwikkeld zijn en dat de decadentie van de moderne schilderkunst haar oorsprong vindt in scepsis en gebrek aan geloof, een gevolg van het mechanistische materialisme. Door de opleving van het Spaanse mysticisme zal ik, Dali, met mijn werk de eenheid van het universum bewijzen, doordat ik de onstoffelijkheid van alle substantie aantoon' aldus Dali in rake, kernachtige bewoordingen.

Dali schilderde de kaarten deels naar de traditie, deels naar zijn verbeelding.
Hij noemde zijn spel 'de universele Dali Tarot'. De term 'universeel' is niet alleen van toepassing op zijn gebruik van fundamenteel esoterische ideeën, maar ook op zijn aangebrachte vernieuwingen. Scenes uit sprookjes, mythen, thema's van bekende kunstwerken en eigen scheppingen worden uiterst fraai gecomponeerd tot expressieve collages. Er zijn twee motieven die Dali door het hele spel heen hanteert: de vlinder en een schaduwfiguur, een soort geest. Beide motieven verschijnen in de Dwaas. Links staat de imaginaire figuur met een staf in zijn hand die hij boven het hoofd van de Dwaas houdt. De staf weerspiegelt de vorm van de hebreeuwse letter Shin en symboliseert het verlangen en de wil; Shin, de sis letter, het vuur. Dali voorzag de kaarten van de Grote Arcana van een hebreeuwse letter waarmee hij dus de nauwe verbintenis onderstreept tussen de Kabbalah en de Tarot. Ook voorziet hij iedere kaart van een signature, maar iedere keer is deze anders en wordt op genomen in de afbeelding.

Vaak blijft Rachel Pollack in haar boek met vragen zitten over de schijnbare tweedracht in Dali's Tarot. Ik denk dat veel te verklaren valt uit het volgende verhaal:
Op een dag gebeurt het volgende: in de schilderklas geeft de professor zijn leerlingen de opdracht een gotisch beeldje van de maagd Maria te schilderen: 'Schilder precies wat je ziet', adviseert hij zijn leerlingen voordat hij de zaal verlaat.Nauwelijks heeft hij zijn rug gekeerd of Dali schildert erop los. Met de allergrootste precisie schildert hij een weegschaal. "Al mijn studiegenoten dachten dat ik echt gek geworden was. Toen de professor aan het eind van de week kwam om ons werk te corrigeren en commentaar te geven, bleef hij als versteend voor het doek staan dat ik hem toonde. Alle leerlingen staan bang zwijgend om ons heen, maar ik vatte de moed om met een door mijn verlegenheid iets haperende stem te verzekeren: 'het kan zijn dat u een maagd ziet zoals iedereen die ziet, maar ik zie een weegschaal' Dali vervolgt: 'pas toen ik die uitspraak opschreef was ik verbluft over het duidelijke verband tussen de maagd en de weegschaal in het sterrenbeeld. De te schilderen maagd stond bovendien in volledig evenwicht boven op een 'hemelse bol'"

Dat deze schilderfilosofie vragen opwerpt is natuurlijk evident.
Dali was altijd al gefascineerd door insecten. Hij koos de vlinder als een belangrijk thema voor zijn kaarten. Aan de vlinder kunnen we niet één enkele betekenis geven, want hun betekenis verandert met het onderwerp. Even veelkleurig als deze exotische schoonheden zijn de kaarten van Dali, met prachtige heldere kleuren. Driemaal heeft Dali zichzelf afgebeeld, op kaart I als de Magiër, op kaart XX het Oordeel en als Koning van Pentakels. Dali, de creatieve magiër, 'ik ben', het geloof in zijn kennis en kracht, het magische aantrekken van mensen.
Een groot warenhuis geeft Dali de opdracht de etalages in te richten en hij krijgt daarbij de vrije hand. Dali dook in een winkel oude waspoppen van rond de eeuwwisseling op, die met het haar van overledenen een angstaanjagende aanblik boden. Een van de poppen moet in een met astrakan overtrokken, tot de rand met water gevulde badkuip stappen. Armen van was houden een spiegel op als symbool voor de mythe van Narcissus, terwijl op de vloer en de meubelen echte narcissen groeien.
Een zwarte buffelkop met een bebloed varken in zijn bek hangt als een baldakijn boven een opgemaakt bed. De hoeven van de buffel vormen de poten van het bed; lakens van zwart satijn vertonen onregelmatig verspreide brandgaten; overal liggen kunstmatig gloeiende kolen, zelfs op het hoofdkussen, waarop een wassen hoofd ligt. Naast het bed staat het spook van de slaap, waarvan de slapende waspop droomde. Dali noemt zijn werk 'de dag en de nacht'. Hij is ervan overtuigd dat deze manifestatie beslist de aandacht van voorbijgangers op straat zal trekken en hun een echt magisch surrealistisch visioen zal tonen. En hij krijgt gelijk. De mensenmassa's voor de etalage zijn zo groot dat het verkeer erdoor wordt gehinderd. De bedrijfsleiding van het warenhuis besluit haastig de belangrijkste onderdelen van de decoratie te verwijderen. Als Dali zijn verminkte werk ziet, klimt hij schijnbaar onaangedaan in de etalage - opnieuw onder toenemende belangstelling - tilt de badkuip op, kiept haar om, verbrijzelt de etalageruit en giet het badwater over de terugwijkende menigte. Dali klimt door de gebroken ruit uit de etalage en wordt gearresteerd door een politieagent. Gala en enkele vrienden haasten zich naar het politiebureau. 'De rechter die mijn zaak behandelde, kon ondanks zijn strenge gezicht niet verhullen dat mijn verhaal hem amuseerde. Hij besloot dat ik ongepast heftig had gehandeld en de vernielde ruit moest betalen - maar hij voegde daar uitdrukkelijk aan toe dat iedere kunstenaar het recht heeft zijn werk tot het uiterste te verdedigen. Hier kwam de Magiër dus in aanraking met de Gerechtigheid!
Ook als Koning van Pentakels verschijnt Dali zelf op de kaart, comfortabel genietend in een stoel; boven de stoel verschijnt de stier, het aarde teken. Soms geeft hij een parodie op de Waite kaarten, zoals Negen van Pentakels. Bij Waite zien we daar een vrouw met een getrainde valk op haar pols, als symbool voor een gedisciplineerde geest. Dali schildert een jongeman met zijn papegaai. Niettemin blijft de boodschap hetzelfde. Zijn houding en zijn blik suggereren zijn heersen over het leven. Verrassend is kaart XV De Duivel. Hier worden we ineens geconfrontreerd met een afbeelding van de Dwaas die op het punt staat in de afgrond te lopen. De donkere 'schaduw'armen duwen hem de afgrond in en suggereren een destructief verlangen. Maar er is ook de prachtige vlinder die hem waarschuwt.
XVIII De Maan plaatst hij tegen de skyline van New York met als idee: de stad kan gezien worden als een barrière tegen de nacht, maar onze instincten kan hij niet afsluiten. In een felle rode kleur laat zij de klauw van een schorpioen op de voorgrond zien.
Kaart XXI De Wereld wijkt heel ver af van de Waite traditie. Hier zien we een soort duivels masker waar een brute energie van uitgaat. Zoals de man en de vrouw op de kaart De Duivel van Waite geketend zijn, staan hier drie vrouwen met de ketenen om. Waarschijnlijk vindt Dali de traditionele afbeelding van De Wereld te vriendelijk. De realiteit is dat de werkelijke wereld zo niet is. In de Kleine Arcana maakt Dali vaak gebruik van fragmenten van andere schilderijen; het portret van Karel I van Van Dijck staat model voor de Vijf van Zwaarden. Rigaud's portret van de Dauphin voor de Koning van Staven. Heel geestig is de parodie op de Mona Lisa die hij met snor en baardje afbeeldt. Prachtig en van een tere onschuld is de kaart Zes van Bekers. De kaarten tonen Dali als magiër, kluizenaar, duivel; zijn hartstochtelijke en zijn gevoelige kant. Een schitterend en suggestief spel, aanzettend tot denken. Omdat de kaarten vaak uit een heel onverwachte hoek benaderd worden kweekt dat ook een nieuwe visie op de kaarten. De prijs is ongetwijfeld voor velen een beletsel om dit spel aan te schaffen. In het boek van Rachel Pollack 'Salvador Dali's Tarot' staan de kaarten echter schitterend afgedrukt en kan men er voor heel wat minder geld toch kennis van nemen.
Het is uitgegeven door Salem House en verscheen in een gewone editie ISBN nummer 0-88162-076-9 en in een luxe editie ISBN 0-88162-102-1.